Verkehrsrechtliche Anordnung aanvragen: leidraad voor bouwbedrijven in Duitsland

Dit artikel beschrijft de Duitse procedure voor de verkehrsrechtliche Anordnung (de verkeersrechtelijke beschikking voor werk op de openbare weg); het is bedoeld voor bedrijven uit Nederland en België die in Duitsland op of langs de weg werken.

Wanneer heeft u een verkehrsrechtliche Anordnung nodig?

Telkens wanneer uw werkzaamheden de openbare verkeersruimte raken. Dat is het normale geval in de Straßenbau (wegenbouw) en de Tiefbau (grond-, weg- en waterbouw): een opgraving in de rijbaan, een steiger op het trottoir, een container langs de weg, opgeslagen bouwmateriaal.

De rechtsgrondslag is § 45 StVO (de Duitse verkeerswet, Straßenverkehrs-Ordnung). De verkehrsrechtliche Anordnung legt vast hoe de werkplek moet worden afgezet en gemarkeerd, en of en hoe het verkeer wordt beperkt, geleid of geregeld.

Belangrijk voor de bevoegdheid: alleen de Straßenverkehrsbehörde (de Duitse verkeersautoriteit) mag de Anordnung opleggen. U als bouwbedrijf dient de aanvraag in en legt het plan voor – de Anordnung verleent de instantie. Geen software en geen dienstverlener neemt u die stap uit handen.

Het verloop in het kort

Wat er in de aanvraag hoort

De formulieren verschillen per gemeente, de gegevens zijn echter grotendeels gelijk:

• Aanvrager met contactpersoon en bereikbaarheid tijdens de maatregel
• Plaats van de werkplek – straat, huisnummer of stationering, district
• Periode, liefst met marge
• Soort werkzaamheden en hun gevolgen voor het verkeer
• Verkehrszeichenplan (verkeersbordenplan), doorgaans op basis van een standaardschema volgens RSA 21
• Verantwoordelijke persoon voor de verkeersbeveiliging ter plaatse

Daarnaast vragen veel instanties gegevens over getroffen parkeerplaatsen, haltes van het openbaar vervoer, toegangen voor hulpdiensten en de omleidingsroute.

Hoe lang duurt het?

Plan ruim. De instantie heeft voor de vereiste Anordnungen tot drie maanden na ontvangst van het Verkehrszeichenplan de tijd.

In de praktijk gaat het bij eenvoudige, terugkerende maatregelen duidelijk sneller – bij een standaardsituatie met een net standaardschema vaak binnen enkele dagen tot weken. Reken er echter niet op als er een contractuele datum aan vastzit.

Opmerking uit de praktijk: bij raamcontracten voor gevaarlijke plekken in de weg is een afzonderlijke Anordnung per inzet vaak niet werkbaar. Veel instanties werken daarom met doorlopende of raambeschikkingen (Dauer- of Rahmenanordnungen) voor terugkerend werk. Vraag daarnaar voordat u tachtig afzonderlijke aanvragen per maand indient.

Waarop aanvragen stuklopen

Opvallend: bijna alle oorzaken zijn organisatorisch, niet vakinhoudelijk. De meest voorkomende is eenvoudigweg het tijdstip.

Het Verkehrszeichenplan als kern van de aanvraag

Het plan is het eigenlijke document. Het laat zien welke borden en voorzieningen waar worden geplaatst en hoe het verkeer langs de werkplek wordt geleid.

Het uitgangspunt is doorgaans een standaardschema (Regelplan) volgens RSA 21 – voor typische situaties zoals een halve afsluiting of een afsluiting van het trottoir bestaan kant-en-klare modellen. Aanpassen is vrijwel altijd nodig: rijbaanbreedte, zichtomstandigheden, toegangen, duur.

Welke standaardschema’s er zijn en waarop u bij het aanpassen moet letten, beschrijft het artikel Verkehrszeichenplan volgens RSA 21 opstellen .

Wat er na de Anordnung gebeurt

De Anordnung is geen formaliteit die u opbergt – ze is bindend:

1. Plaatsen zoals opgelegd. Afwijkingen zijn een aansprakelijkheidsrisico.
2. Documenteren. Foto’s van de geplaatste bebording zijn bij een incident goud waard.
3. Controleren. Borden worden omvergereden, verdraaid of gestolen.
4. Weghalen en melden, als de maatregel eindigt.

De zorgplicht voor de verkeersveiligheid (Verkehrssicherungspflicht) blijft bij u, ongeacht wat er in de Anordnung staat.

Veelgestelde vragen

Kunnen we zonder Anordnung beginnen als het dringend is? Bij een acute gevaarlijke plek gelden bijzondere regels voor spoedmaatregelen – de beveiliging gaat voor de formaliteit. De Anordnung moet dan onverwijld worden nagehaald. Stem de procedure vooraf af met uw instantie, niet als het zover is.

Wie stelt het Verkehrszeichenplan op? U, of een ingeschakeld bureau. Voor terugkerende standaardsituaties loont het om eigen varianten als sjabloon bij te houden in plaats van elke keer opnieuw te tekenen.

Geldt een Anordnung voor meerdere bouwplaatsen? Doorgaans niet. Voor terugkerend werk bestaan echter doorlopende en raambeschikkingen – vraag ernaar.

Wat kost het? Afhankelijk van de gemeente worden administratieve leges in rekening gebracht; de hoogte verschilt aanzienlijk. De bevoegde instantie noemt ze op verzoek.

Wie is aansprakelijk als een derde onze afzetting verandert? In eerste instantie nog steeds het bedrijf dat verantwoordelijk is voor de werkplek – vandaar de controleplicht. Kan worden aangetoond dat de afzetting bij de laatste gedocumenteerde controle in orde was en de verandering daarna plaatsvond, dan verschuift de beoordeling. Zonder documentatie bestaat die ontlasting niet.

Een aanvraag, stap voor stap

Ter illustratie een typische situatie: opgraving in een woonstraat, halve afsluiting, geplande duur vier dagen.

Vier tot zes weken vooraf – bevoegdheid vaststellen. De Straßenverkehrsbehörde is afhankelijk van de gemeente het Ordnungsamt (de gemeentelijke dienst openbare orde), het Tiefbauamt (de gemeentelijke dienst civiele techniek) of een verkeersautoriteit bij het Landkreis (district). Bij geklasseerde wegen kan een andere instantie bevoegd zijn dan bij gemeentewegen. Eén telefoontje bespaart hier een week.

Drie tot vier weken vooraf – plan opstellen. Standaardschema kiezen, aan de plek aanpassen, maten invullen. De meest voorkomende reden voor terugsturen is dat de resterende rijbaanbreedte niet is ingevuld.

Twee tot drie weken vooraf – aanvraag indienen. Formulier van de instantie, Verkehrszeichenplan, gegevens over de periode en de verantwoordelijke persoon. Sommige instanties nemen de aanvraag alleen via een portaal aan.

Na ontvangst – behandeling. De instantie heeft tot drie maanden de tijd; bij standaardsituaties gaat het sneller. Vragen gaan meestal over omleidingen, toegangen of haltes.

Vóór de start van het werk – de Anordnung in handen hebben. Pas dan mag er worden geplaatst. De Anordnung hoort op de bouwplaats, niet op kantoor.

Doorlopende en raambeschikkingen

Voor bedrijven met raamcontracten is dit het praktisch belangrijkste punt van het hele onderwerp. Tachtig inzetten per maand afzonderlijk aanvragen is voor beide partijen niet uitvoerbaar.

Veel Straßenverkehrsbehörden werken daarom met doorlopende of raambeschikkingen (Dauer- oder Rahmenanordnungen) voor terugkerend werk: voor omschreven standaardsituaties – bijvoorbeeld kortdurende werkplekken voor de Gefahrenstellenbeseitigung (het verhelpen van gevaarlijke plekken in de weg) – wordt één keer een Anordnung opgelegd, met voorwaarden voor melding en documentatie.

Wat u daarvoor doorgaans moet voorleggen:

Vraag ernaar voordat u het eerste kwartaal met afzonderlijke aanvragen doorbrengt. Ook als de instantie weigert, weet u het dan vroeg.

Leges en termijnen: waar u rekening mee moet houden

Beide verschillen per gemeente aanzienlijk, en betrouwbare getallen kan alleen de bevoegde instantie noemen. Wat wel gezegd kan worden:

• Er worden leges in rekening gebracht, meestal gestaffeld naar omvang en duur van de maatregel.
• Vergoedingen voor bijzonder gebruik van de weg (Sondernutzungsgebühren) kunnen erbij komen als verkeersruimte in beslag wordt genomen – bijvoorbeeld voor een container.
• Verlengingen kosten opnieuw. Wie krap plant en een nieuwe aanvraag moet indienen, betaalt twee keer en wacht opnieuw.

Het praktische advies daaruit: de periode met marge aanvragen. Een maatregel die drie dagen ruimer is gepland, is goedkoper dan een verlenging.

Als het misgaat

Drie situaties die voorkomen, en wat dan geldt:

De Anordnung ligt er bij de start van het werk niet. Niet beginnen. Bebording die zonder Anordnung is geplaatst, heeft juridisch geen werking, en bij schade staat het bedrijf er alleen voor.

De Anordnung wijkt af van het ingediende plan. De Anordnung geldt. Wie volgens zijn eigen plan plaatst omdat hij dat beter vindt, handelt in strijd met de opgelegde voorschriften.

De afzetting wordt beschadigd of verwijderd. De zorgplicht voor de verkeersveiligheid blijft bij het uitvoerende bedrijf. Regelmatige controle en documentatie zijn daarom geen formalisme, maar de basis van de eigen ontlasting.

Zorgplicht voor de verkeersveiligheid: wat de Anordnung u niet afneemt

Een wijdverbreid misverstand: wie een Anordnung heeft en zich eraan houdt, zou niet meer verantwoordelijk zijn. Dat is niet zo.

De Anordnung legt vast hoe er moet worden afgezet. De plicht om het verkeer veilig langs de werkplek te leiden, blijft bij het uitvoerende bedrijf – ook als de Anordnung onvolledig is.

In de praktijk betekent dat:

Het derde geval komt het vaakst voor. Afzettingen worden omvergereden, verdraaid of gestolen, en dat regelmatig. Zonder gedocumenteerde controlerondes valt later niet aan te tonen dat de afzetting op het betreffende moment in orde was.

Daarom hoort bij elke maatregel een eenvoudig ritme: bij het plaatsen fotograferen, bij meerdaagse maatregelen dagelijks controleren en de controleronde vastleggen, bij het weghalen opnieuw fotograferen. Drie handelingen die bij een incident de bewijspositie bepalen.

Samengevat

De Anordnung zelf verleent altijd de instantie. Wat u kunt beïnvloeden, is de kwaliteit en het tijdstip van uw aanvraag – en precies daarop loopt ze meestal stuk. Wie het plan afleidt uit een passend standaardschema, realistisch plant en bij terugkerend werk naar een raambeschikking vraagt, heeft de drie meest voorkomende oorzaken uitgesloten.

Hoe het plan in Levora ontstaat, staat op de pagina over het Verkehrszeichenplan volgens RSA 21 .