Plan oznakowania według RSA 21: plany wzorcowe, terminy, praktyka

Czym są RSA 21 i kogo dotyczą?

RSA – Richtlinien für die Sicherung von Arbeitsstellen an Straßen, czyli niemieckie wytyczne tymczasowego oznakowania i zabezpieczania robót drogowych – określają, jak zabezpieczać i oznakowywać miejsca robót w przestrzeni ruchu. Wydanie RSA 21 jest obecnie miarodajne. W Polsce najbliższym odpowiednikiem jest projekt tymczasowej organizacji ruchu (TOR), ale niemiecki przebieg jest osobny i nie pokrywa się z polskim jeden do jednego.

Dotyczy to każdej firmy, która pracuje w publicznej przestrzeni ruchu: rozkopu, łaty w nawierzchni, rusztowania na chodniku. RSA są przy tym podstawą merytoryczną; wiążące ustalenie następuje w drodze decyzji organu ruchu (verkehrsrechtliche Anordnung ).

Plany wzorcowe: punkt wyjścia

RSA zawierają plany wzorcowe (Regelpläne) – gotowe wzory dla typowych sytuacji. Są praktycznym rdzeniem: zamiast projektować każde zabezpieczenie od nowa, wybierają Państwo pasujący plan wzorcowy i go dostosowują.

Typowe sytuacje, dla których istnieją wzory:

Ostatni przypadek jest najważniejszy przy usuwaniu miejsc niebezpiecznych (Gefahrenstellenbeseitigung): dwugodzinna interwencja wymaga innego zabezpieczenia niż trzytygodniowa budowa.

Co niemal zawsze trzeba dostosować

Plan wzorcowy to wzór, a nie gotowe rozwiązanie. W praktyce miejsce odbiega od wzoru – i właśnie te odstępstwa rozstrzygają o zatwierdzeniu:

1. Szerokość jezdni. Czy zostaje dość szerokości dla ruchu? To najczęstsza przyczyna, dla której plan wzorcowy nie pasuje.
2. Widoczność. Łuk, wzniesienie, parkujące pojazdy – uprzedzenie musi zaczynać się wcześniej.
3. Wjazdy. Wjazdy na posesje, drogi pożarowe, dojazdy dla dostaw.
4. Komunikacja publiczna. Przystanek objęty robotami zamienia prosty przypadek w taki, który wymaga uzgodnień.
5. Piesi i rowerzyści. Trzeba wskazać drogi zastępcze, a nie tylko zamknięcie.
6. Czas trwania. Od pewnego czasu postoju wymagania się zmieniają.

Plan, który przejdzie kontrolę

To, co chce zobaczyć urząd, jest ograniczone:

StVO to niemieckie przepisy o ruchu drogowym (Straßenverkehrs-Ordnung) – według nich numeruje się znaki.

Nakład pracy, którego nikt nie planuje

Dla firmy, która obsługuje wiele małych miejsc robót, plan rzadko jest trudny merytorycznie – jest powtarzalny. To samo zamknięcie połowy jezdni, inna ulica, inna szerokość.

Właśnie dlatego opłaca się prowadzić własne warianty planów wzorcowych jako szablony: raz starannie narysowane, potem tylko dostosowanie miejsca, wymiarów i okresu. Kto zamiast tego zaczyna za każdym razem od nowa, traci w miesiącu więcej czasu niż na samo zabezpieczenie.

Praktycznie robi się wtedy, gdy plan powstaje tam, gdzie leży też zlecenie: wtedy jest przypięty do tej samej budowy co Aufmaß (obmiar wykonanych robót) i faktura, zamiast leżeć w osobnym segregatorze. Przy pytaniu – albo zdarzeniu – to różnica między szukaniem a pokazaniem.

Po ustawieniu: kontrola i dokumentacja

RSA nie kończą się na planie. W praktyce liczą się trzy rzeczy:

• Ustawić tak, jak nakazano, a nie tak, jak zaplanowano. Jeśli decyzja odbiega od złożonego planu, obowiązuje decyzja.
• Regularnie kontrolować. Znaki bywają przejechane, przekręcone, skradzione.
• Dokumentować. Zdjęcie ustawionego zabezpieczenia z datą jest przy zdarzeniu dowodem, że zabezpieczono prawidłowo.

Obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa ruchu (Verkehrssicherungspflicht) pozostaje po stronie firmy wykonującej roboty – niezależnie od tego, kto narysował plan.

Częste pytania

Czy możemy użyć planu wzorcowego bez zmian? Jeśli sytuacja dokładnie odpowiada wzorowi – tak. Zdarza się to rzadziej, niż się wydaje – zwykle odbiega co najmniej szerokość jezdni.

Kto może sporządzić plan oznakowania (Verkehrszeichenplan)? Nie ma formalnego dopuszczenia, ale jest odpowiedzialność: kto sporządza plan, powinien znać RSA. Wiele firm szkoli w tym celu konkretną osobę.

Co jest inne przy krótkotrwałych miejscach robót? Dla prac o krótkim czasie trwania RSA przewidują własne, uproszczone zabezpieczenia. Przy miejscach niebezpiecznych to normalny przypadek – uproszczenie nie zwalnia jednak z zabezpieczenia.

Czy potrzebujemy osobnego planu dla każdego miejsca? Przy pracach powtarzalnych wiele urzędów pracuje z decyzjami stałymi lub ramowymi (Dauer- oder Rahmenanordnungen). Proszę o to zapytać, zanim złożą Państwo wniosek dla każdej interwencji osobno.

Jak długo ważny jest plan oznakowania? Sam plan jest dokumentem bez własnego okresu ważności – miarodajny jest okres podany w decyzji. Jeśli sytuacja na miejscu znacząco się zmieni, np. dlatego, że prace zostaną rozszerzone, potrzebny jest nowy plan i nowa decyzja.

Czy musimy mieć plan na budowie? Decyzję – z reguły tak. Trzeba ją okazać przy kontroli, dlatego należy do budowy, a nie do segregatora w biurze. Wydruk w pojeździe w praktyce zwykle wystarcza.

Anatomia planu oznakowania

Plan, który przechodzi bez pytań, zawiera zawsze te same elementy – niezależnie od tego, jak proste lub złożone jest miejsce:

Punkt „pozostała jezdnia” to najczęstszy powód zwrotu w ogóle. Urząd sprawdza, czy pozostały przekrój wystarczy dla spodziewanego ruchu – bez wymiaru nie może tego zrobić, a plan wraca.

Ruch pieszy i rowerowy: najczęściej zapominana część

Plan, który reguluje tylko ruch samochodowy, jest niekompletny. Czego oczekuje urząd:

• Chodnik zamknięty? Wtedy trzeba wyznaczyć drogę zastępczą – w razie potrzeby osłonięte przejście dla pieszych na jezdni, zabezpieczone i oświetlone.
• Przestrzegać minimalnych szerokości. Droga zastępcza, przez którą nie przejedzie wózek dziecięcy, nie jest drogą zastępczą.
• Uwzględnić dostępność. Tymczasowe rampy i wyczuwalne dotykiem ograniczenia są wymagane zależnie od sytuacji.
• Ruch rowerowy. Jeśli zamyka się drogę rowerową, prowadzenie ruchu rowerowego należy do planu – współkorzystanie z jezdni jest nakazem, a nie oczywistością.

Te punkty kosztują przy rysowaniu minuty, a przy wypadku znacznie więcej.

Szablony zamiast rysowania od nowa

Dla firmy z wieloma małymi miejscami robót opłaca się własny zbiór szablonów. Sensownie uporządkowany według sytuacji, a nie według ulicy:

Pięć szablonów obejmuje z doświadczenia zdecydowaną większość interwencji. Dostosowuje się wtedy już tylko miejsce, wymiary i okres – z zadania rysunkowego robi się zadanie formularzowe.

Dokumentacja: co warto utrwalić po ustawieniu

Plan to jedna połowa, dowód wykonania – druga. Co się sprawdziło:

1. Zdjęcie ustawionego zabezpieczenia z kierunku jazdy, z widocznym oznakowaniem.
2. Data i godzina ustawienia, udokumentowane.
3. Nazwisko osoby, która ustawiła i sprawdziła.
4. Obchody kontrolne z datą – przy pracach wielodniowych codziennie.
5. Zdjęcie przy demontażu, pokazujące prawidłowy stan.

Te pięć punktów to różnica między „zabezpieczyliśmy prawidłowo” a „możemy udowodnić, że zabezpieczyliśmy prawidłowo”. W razie szkody liczy się tylko to drugie.

Praktycznie robi się wtedy, gdy ta dokumentacja jest przypięta do tej samej budowy co Aufmaß i faktura – wtedy przy pytaniu wszystko leży razem, zamiast w trzech różnych segregatorach.

Kto może sporządzić plan oznakowania?

Formalnego dopuszczenia, jak u rzeczoznawcy statyka (Prüfstatiker), nie ma. Odpowiedzialność jednak jest, a urzędy coraz częściej oczekują dowodu, że osoba wie, co robi.

W praktyce utrwaliły się dwie drogi:

1. Zbudować własne kwalifikacje. Istnieją kursy z zabezpieczania miejsc robót na drogach, oparte na RSA. Dla firmy, która stale pracuje w przestrzeni ruchu, to się szybko opłaca – a urząd inaczej przyjmuje wnioski od przeszkolonej osoby.
2. Zlecić rysowanie na zewnątrz. Biura inżynierskie i wyspecjalizowani usługodawcy sporządzają plany na zlecenie. Sensowne przy złożonych sytuacjach, drogie przy osiemdziesięciu małych interwencjach w miesiącu.

Pragmatyczne połączenie, które działa w wielu firmach: przeszkolona osoba we własnej firmie rysuje powtarzalne standardowe sytuacje z szablonów, wszystko nietypowe idzie na zewnątrz.

Niezależnie od drogi obowiązuje: kto odpowiada za plan, powinien znać miejsce. Plan, który powstaje przy biurku na podstawie adresu, bez tego, by ktoś widział warunki widoczności i wjazdy, jest źródłem błędów – niezależnie od tego, kto go narysował.

Podsumowanie

Plan oznakowania rzadko jest przeszkodą merytoryczną, a niemal zawsze organizacyjną: ta sama sytuacja, wciąż od nowa, z małymi odstępstwami. Kto prowadzi plany wzorcowe jako szablony i trzyma plan tam, gdzie leży zlecenie, zamienia powtarzalne zadanie rysunkowe w zadanie formularzowe.

Jak Levora wykorzystuje plany wzorcowe jako punkt wyjścia, opisuje strona o planie oznakowania według RSA 21 ; drogę wniosku opisuje artykuł Wniosek o verkehrsrechtliche Anordnung .